Republika pobożnych. Chasydzka historia Polski (książka) - Dorota Bidzińska, historia, dokument, Wydawnictwo Znak, 2025 r., oprawa twarda - 68957 9788383678412

W logo Lublina przenikają się dwie bramy. Miejsce ich przecięcia tworzy oko, symboliczne, ale i konkretne. Oko Widzącego. Mistyka, którego wzrok sięgał dalej niż wzrok innych. Jakub Izaak Horowitz istniał naprawdę. Jego grób, ukryty na starym cmentarzu, to dziś jeden z ostatnich śladów po żydowskim Lublinie - mieście, z którego niegdyś promieniowała mistyczna siła.

Stąd Dorota Bidzińska rozpoczyna podróż przez Polskę chasydzką - niegdyś duchowe centrum Europy, dziś zbiór na wpół zapomnianych opowieści i atlas cmentarzy. Odwiedza miejsca naznaczone obecnością mistyków, tropi nie tylko ślady najważniejszych przywódców i nauczycieli, ale też innych, bez których ta historia byłaby niepełna: kobiet, współczesnych chasydów, artystów i opiekunów pamięci.

Tak powstała książka o kulturze, w której pieśń była modlitwą, a taniec - świętem. O wierze, która oznaczała wspólnotę, wyobraźnię i bunt. O pamięci, która trwa w opowieściach, w muzyce, w powracających co roku pielgrzymkach do grobów cadyków. I o Zagładzie, która przerwała ten świat, ale go nie unieważniła.

To nie podróż w przeszłość. To spotkanie z tym, co zostało i wciąż wraca.

Jak pisać o żydowskim życiu tu w Polsce bez pożerającego wszystko co żywe słowa "Zagłada"? A równocześnie nie zamykać się w szufladce z etykietą "skrzypek na dachu i gęsie pipki"? Nie utopić tych wszystkich żywotów utkanych z krwi i mięsa w przestrzeni skrojonej na miarę folkloru, gdzie na zawsze zastygli w chałatach, z kieliszkiem pejsachówki i błyskotliwym szmoncesem. Z kozą w izbie lub bez. Absolutnie papierowi i martwi.

Pozycja warta polecenia.